Đền Lai thuộc địa phận thôn Minh Lai, xã Minh Sơn. Tương truyền qua sử sách và lưu giữ truyền lại của các vị cao niên nhiều đời trong xã truyền rằng: Đền thờ Lê Thái Tổ Hoàng Đế (Đền Lai) được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ XV, nghĩa là sau cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giành được thắng lợi, Đền Lai được xây dựng làm nơi thờ cúng, Tri ân công đức của vị Tướng Anh Hùng tài giỏi là Lê Thái Tổ (Lê Lợi), một vị Tướng của nghĩa quân Lam Sơn đã từng dừng chân đầu tiên và tuyển, huấn luyện quân sĩ nơi đây. Cũng tại nơi đây, đền cũng ghi lại công lao to lớn đối với nhân dân trong Mường từng đùm bọc nghĩa quân một thời….

    Theo tài liệu lịch sử, năm 1418, Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa tại đất Lam Sơn, tự xưng Bình Định Vương, kêu gọi Nhân dân đứng lên chống giặc Minh. Trải qua nhiều năm gian khổ, với tinh thần “nếm mật nằm gai”, nghĩa quân Lam Sơn từng bước lớn mạnh, giành nhiều thắng lợi quan trọng, đến năm 1428 quét sạch quân xâm lược, lên ngôi Hoàng đế, lập nên triều đại Hậu Lê – triều đại hưng thịnh trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

    Trong diễn văn khai mạc Lễ dâng hương, đồng chí Lê Thị Thuỷ, Phó Chủ tịch UBND xã, Trưởng Ban Tổ chức buổi lễ nhấn mạnh: Lễ dâng hương Đền Lai không chỉ là hoạt động văn hoá – tâm linh thường niên mà còn là dịp giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân; góp phần gìn giữ, phát huy giá trị di tích lịch sử gắn với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Đồng thời khẳng định, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Minh Sơn sẽ tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, nỗ lực thi đua lao động sản xuất, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

    Trong không khí trang nghiêm, thành kính, các đại biểu đã thực hiện nghi thức dâng hương, dâng hoa, tưởng nhớ công lao to lớn của Đức Lê Thái Tổ Hoàng đế – người đã khởi xướng và lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, đánh bại quân Minh xâm lược, mở ra thời kỳ độc lập lâu dài, hưng thịnh cho đất nước. Đền Lai được xây dựng từ thế kỷ XV, là nơi ghi dấu những năm tháng đầu của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, có giá trị lịch sử, văn hoá và tâm linh sâu sắc đối với Nhân dân địa phương.

    Buổi Lễ dâng hương diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Minh Sơn đối với vị anh hùng dân tộc Lê Lợi. Lễ dâng hương Đền Lai những năm qua đã bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc tạo không khí vui tươi phấn khởi cho nhân dân trong xã và du khách thập phương khi đến với lễ hội trong những ngày đầu thu bên cạnh đó còn nhớ đến công lao to lớn của vị Tướng tài ba với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và nhân dân trong vùng và cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, nhân dân ấm no hạnh phúc.

Minh Thanh - Quang Tùng